Các đại biểu tham dự chương trình Ngày hội Đại Đoàn kết và Ngày Văn hoá Việt Nam 2026 tại Osaka, Nhật Bản
Các đại biểu tham dự chương trình Ngày hội Đại Đoàn kết và Ngày Văn hoá Việt Nam 2026 tại Osaka, Nhật Bản

PV: Thưa bà, nhân dịp Ngày Văn hóa Việt Nam năm nay, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có những hoạt động đặc biệt nào để hưởng ứng và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc?

Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam vùng Kansai (Nhật Bản) Lê Thương: Ngày Văn hóa Việt Nam lần đầu tiên được tổ chức vào 24.11 năm nay có ý nghĩa rất đặc biệt đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Đây không chỉ là dịp để chúng ta tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống và là cơ hội để mỗi người Việt Nam, dù sinh sống ở bất cứ đâu, thể hiện trách nhiệm gìn giữ và trao truyền bản sắc dân tộc cho các thế hệ tiếp nối.

Tại Nhật Bản, đặc biệt là khu vực Kansai, chúng tôi luôn xác định hoạt động văn hóa phải gắn liền với đời sống thực tế của cộng đồng, với sự tham gia của nhiều thế hệ và tạo được sức lan tỏa trong xã hội sở tại.

Ngày 14 -15.11 vừa qua, dưới sự chỉ đạo của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka, chúng tôi đã phối hợp tổ chức chương trình “Ngày hội Đại đoàn kết và Ngày Văn hóa Việt Nam tại Nhật Bản”, với chủ đề Kết nối cộng đồng - Lan tỏa bản sắc Việt - Gắn kết Việt Nam và Nhật Bản.

Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam vùng Kansai (Nhật Bản) Lê Thương
Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam vùng Kansai (Nhật Bản) Lê Thương

Chương trình có nhiều hoạt động phong phú như biểu diễn nghệ thuật, trình diễn áo dài, giới thiệu ẩm thực Việt Nam với phở và cà phê, giao lưu văn hóa Việt - Nhật, chiếu phim và giao lưu điện ảnh, cùng các hoạt động tìm hiểu văn hóa, lịch sử và chính sách dành cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Bên cạnh những sự kiện quy mô lớn, chúng tôi cũng duy trì các hoạt động có tính nền tảng và lâu dài như Trường Việt ngữ Cây Tre, các lớp học tiếng Việt trực tiếp và trực tuyến, Trạm Sách Cộng Đồng Việt tại Nhật Bản, các chương trình Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, Giỗ Tổ Hùng Vương và các hoạt động dành cho thiếu nhi.

Lan tỏa văn hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ những sự kiện lớn. Một gia đình duy trì nói tiếng Việt, một lớp học dạy trẻ em đọc và viết tiếng mẹ đẻ, một buổi sinh hoạt cộng đồng hay một hoạt động giới thiệu món ăn truyền thống cũng chính là những cách thiết thực để văn hóa Việt được hiện diện và tiếp nối ở nước ngoài.

Điều quan trọng nhất là phải biến tình yêu văn hóa thành những hoạt động thường xuyên, có tổ chức và có sự tham gia thực chất của cộng đồng.

Là một người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài, bà muốn gửi gắm thông điệp gì nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam lần đầu tiên? Theo bà, sự kiện này có ý nghĩa như thế nào trong việc gìn giữ bản sắc dân tộc và gắn kết cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương?

- Thông điệp tôi muốn gửi gắm là: Dù chúng ta sống ở đâu, làm công việc gì và thuộc thế hệ nào, hãy luôn tự hào về nguồn cội Việt Nam. Giữ gìn văn hóa dân tộc không chỉ là tình cảm mà còn là trách nhiệm của mỗi người Việt đối với quê hương và các thế hệ mai sau.

Đối với người Việt Nam ở nước ngoài, khoảng cách địa lý có thể khiến chúng ta xa quê hương, nhưng không thể để khoảng cách ấy làm phai nhạt tiếng nói, phong tục, truyền thống và tình cảm dân tộc.

Tôi đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ, những em bé sinh ra và lớn lên tại Nhật Bản. Các em có thể sử dụng tiếng Nhật thành thạo, học tập trong môi trường Nhật Bản và hội nhập rất tốt với xã hội sở tại. Đó là điều đáng mừng. Nhưng bên cạnh đó, các em cũng cần được biết mình là ai, ông bà, tổ tiên mình từ đâu đến, lịch sử và văn hóa Việt Nam có những giá trị gì.

Chúng ta càng hiểu văn hóa của mình thì càng có nền tảng để tự tin hội nhập, tôn trọng sự khác biệt và đóng góp tích cực cho xã hội Nhật Bản.

Ngày Văn hóa Việt Nam lần đầu tiên có ý nghĩa như một lời nhắc nhở và cũng là sự khích lệ đối với hàng triệu người Việt Nam ở nước ngoài. Đây là dịp để các hội đoàn, gia đình, trường học, trí thức, doanh nhân và thế hệ trẻ cùng nhìn nhận văn hóa như một tài sản chung cần được gìn giữ và phát huy.

Tôi mong muốn mỗi người Việt ở nước ngoài sẽ trở thành một đại sứ văn hóa từ cuộc sống, cách ứng xử, tinh thần trách nhiệm và những việc làm cụ thể. Khi chúng ta gìn giữ được tiếng Việt trong gia đình, duy trì được phong tục tốt đẹp, giáo dục con cháu biết yêu quê hương và sống có trách nhiệm với cộng đồng, thì sợi dây kết nối với Tổ quốc sẽ luôn được bền chặt.

Bà kỳ vọng sự kiện này sẽ tạo ra những chuyển biến gì trong việc gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam trong cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản?

- Tôi mong rằng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 sẽ trở thành động lực để hình thành những chương trình, mô hình và hoạt động văn hóa có tính liên tục, lâu dài trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Tôi cũng kỳ vọng ngày hội cũng sẽ là cơ hội để thúc đẩy ba chuyển biến quan trọng trong cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản thời gian tới.

Đầu tiên là chuyển từ gìn giữ văn hóa theo phong trào sang gìn giữ văn hóa bằng những hoạt động thường xuyên và có hệ thống. Chúng ta cần có thêm những trường học tiếng Việt, thư viện cộng đồng, không gian văn hóa Việt Nam, các câu lạc bộ nghệ thuật, chương trình giáo dục lịch sử và hoạt động trải nghiệm văn hóa dành cho trẻ em. Văn hóa phải được nuôi dưỡng trong gia đình, nhà trường và cộng đồng, mà không chỉ xuất hiện trong những ngày lễ hội.

Thứ hai, chuyển từ việc giới thiệu văn hóa truyền thống sang phát huy văn hóa như một nguồn lực kết nối và hội nhập quốc tế. Tôi mong muốn văn hóa Việt Nam tại Nhật Bản không chỉ được cộng đồng người Việt biết đến mà còn được người Nhật và bạn bè quốc tế yêu mến và tìm hiểu sâu hơn.

Các hoạt động áo dài, tiếng Việt, văn học, nghệ thuật, điện ảnh, ẩm thực và những giá trị lịch sử Việt Nam sẽ đến gần hơn với xã hội Nhật Bản thông qua các trường học, trường đại học, bảo tàng, trung tâm văn hóa, các tổ chức nghệ thuật và hoạt động giao lưu nhân dân.

Đặc biệt, cần khuyến khích thế hệ trẻ người Việt tại Nhật Bản tham gia sáng tạo những sản phẩm văn hóa mới, ứng dụng công nghệ và ngôn ngữ hiện đại để quảng bá văn hóa Việt Nam.

Thứ ba, chuyển từ hoạt động riêng lẻ của từng hội đoàn sang sự liên kết, phối hợp và chia sẻ nguồn lực trong toàn cộng đồng. Tại Nhật Bản hiện có rất nhiều hội đoàn, tổ chức, trường học và nhóm cộng đồng người Việt.

Mỗi tổ chức có thế mạnh và điều kiện hoạt động riêng. Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ tạo thêm cơ hội để các tổ chức cùng phối hợp, xây dựng những chương trình chung, tránh phân tán nguồn lực và cùng hướng đến mục tiêu gìn giữ bản sắc dân tộc.

Tôi cũng kỳ vọng sẽ có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan trong nước, cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại Nhật Bản, các hội đoàn và tổ chức giáo dục để hỗ trợ việc dạy tiếng Việt, đào tạo giáo viên, xây dựng học liệu và phát triển các không gian văn hóa Việt Nam ở nước ngoài.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là đối tượng thụ hưởng văn hóa mà còn là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và quảng bá văn hóa dân tộc. Mỗi người Việt, mỗi gia đình, mỗi hội đoàn đều có thể đóng góp một phần vào hành trình đó.

Văn hóa chính là cội rễ tạo nên bản sắc, là sợi dây kết nối các thế hệ và là cầu nối đưa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế. Chúng ta có thể sống ở nhiều quốc gia khác nhau, nhưng cùng chung một nguồn cội, một tiếng nói và một tình yêu dành cho quê hương Việt Nam.